นวัตกรรม อสม. วิทยาศาสตร์การแพทย์ชุมชน “ทีมงานลาจะพาลุย” แห่งบ้านโสกใหญ่

ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีในปัจจุบันช่วยให้ผู้บริโภคเข้าถึงผลิตภัณฑ์สุขภาพได้อย่างสะดวกสบายผ่านช่องทางออนไลน์ เช่น เฟซบุ๊ก และ ติ๊กต็อก ทว่าความสะดวกนี้กลับแฝงไปด้วยความเสี่ยงจากสินค้าที่ไม่ได้มาตรฐาน เพื่อรับมือกับปัญหานี้ ในปีพุทธศักราช 2569 จึงได้มีการคิดค้น นวัตกรรม อสม. วิทยาศาสตร์การแพทย์ชุมชน ต้นแบบขึ้นในชื่อ “ทีมงานลาจะพาลุย” ผลงานชิ้นเอกของ นางพิลารักษ์ พลแสน อสม. ดีเด่นระดับภาค จากจังหวัดอำนาจเจริญ ที่ยกระดับการทำงานสาธารณสุขชุมชนให้รวดเร็วและแม่นยำ

ทำไมต้อง “ทีมงานลาจะพาลุย” ที่มาและปัญหาในชุมชน

จากสภาพพื้นที่ของบ้านโสกใหญ่ ตำบลลือ อำเภอปทุมราชวงศา จังหวัดอำนาจเจริญ พบปัญหาแนวโน้มการใช้ผลิตภัณฑ์สุขภาพที่ไม่ปลอดภัยเพิ่มสูงขึ้น เสียงสะท้อนจากคนในชุมชนระบุว่า มีการแพร่ระบาดของเครื่องสำอางที่เป็นอันตราย รวมถึงการซื้อยาสมุนไพรและยาชุดจากรถเร่ ซึ่งมีความเสี่ยงสูงที่จะปนเปื้อนสารสเตียรอยด์ ส่งผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชนในระยะยาว

ปัญหาสำคัญ (Pain Point): ประชาชนในชุมชนเสี่ยงต่ออันตรายจากการบริโภคยาปนเปื้อนสารสเตียรอยด์จากรถเร่ เครื่องสำอางที่ไม่ปลอดภัย และผลิตภัณฑ์สุขภาพที่ไม่ได้มาตรฐานจากสื่อออนไลน์

เปลี่ยนรถซาเล้ง เป็น “ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ชุมชนเคลื่อนที่”

เพื่อแก้ไขปัญหาและปกป้องสุขภาพของคนในหมู่บ้าน อสม. พิลารักษ์ พลแสน ผู้มีประสบการณ์ทำงานเป็นอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านมาอย่างยาวนานถึง 24 ปี จึงได้พัฒนาแนวคิดเชิงรุก ด้วยการนำ “รถซาเล้ง” มาดัดแปลงให้กลายเป็นศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ชุมชนเคลื่อนที่ ภายใต้ชื่อทีมงานลาจะพาลุย โดยเน้นการทำงานเป็นทีมที่ครบเครื่องและเคลื่อนที่เร็ว ดำเนินการลงพื้นที่ตรวจสอบความปลอดภัยและให้บริการตรวจคัดกรองอย่างครอบคลุม

ภายในรถซาเล้งนวัตกรรมคันนี้ ได้มีการบรรจุเครื่องมือและอุปกรณ์ทางการแพทย์ที่สำคัญไว้มากมาย ประกอบด้วย:

• อุปกรณ์ตรวจคัดกรองระบบสากล: อุปกรณ์ทางการแพทย์ที่ผ่านการสอบเทียบค่ามาตรฐาน
• ชุดตรวจมะเร็งปากมดลูก: ชุดตรวจ HPV DNA Test สำหรับให้ประชาชนนำไปตรวจด้วยตนเอง
• ชุดทดสอบสารปนเปื้อน: ชุดทดสอบสารอันตรายปนเปื้อนในอาหาร และชุดตรวจยาสมุนไพรแผนโบราณรวม 7 ชนิด
• ชุดทดสอบเครื่องสำอาง: อุปกรณ์เคมีวิเคราะห์สำหรับตรวจสอบสารห้ามใช้ในเครื่องสำอางประทินผิว
• สื่อสุขศึกษาเชิงรุก: โปสเตอร์ให้ความรู้เพื่อส่งเสริมการรับรู้ ตระหนักถึงภัยเงียบ และสร้างความรู้เท่าทันในการเลือกซื้อผลิตภัณฑ์สุขภาพ

ผลลัพธ์ความสำเร็จของนวัตกรรมสุขภาพภาคประชาชน

การดำเนินงานของ นวัตกรรม อสม. วิทยาศาสตร์การแพทย์ชุมชน “ทีมงานลาจะพาลุย” ช่วยให้ประชาชนในบ้านโสกใหญ่สามารถเข้าถึงบริการคัดกรองสุขภาพและตรวจสอบสารปนเปื้อนได้อย่างทั่วถึง ถือเป็นโมเดลการทำงานสาธารณสุขมูลฐานที่ช่วยสกัดกั้นผลิตภัณฑ์อันตรายก่อนจะส่งผลกระทบต่อร่างกายของคนในชุมชน ด้วยประสิทธิภาพการทำงานเชิงรุกที่โดดเด่นนี้ ส่งผลให้นวัตกรรมดังกล่าวได้รับคัดเลือกเป็นนวัตกรรมเด่นประจำปี 2569 และทำให้ อสม. พิลารักษ์ ได้รับรางวัล อสม. ดีเด่นระดับภาคอย่างเต็มภาคภูมิ