นวัตกรรมสุขภาพภาคประชาชน ประจำปี พ.ศ. 2567

1. ชื่อนวัตกรรม “หนูน้อย 5G พัฒนาการดีสมวัย”
2. ประเภทนวัตกรรม (จำแนกตามเป้าหมาย) นวัตกรรมกระบวนการ (process innovation)
3. สาขาที่ประกวด สาขานมแม่ และอนามัยแม่และเด็ก
4. จังหวัด สุโขทัย
5. อสม.ดีเด่นระดับ ภาค
6. ข้อมูลส่วนตัวชื่อ: อสม.อรุณศรี นามกรณ์
7. ที่อยู่: 202 หมู่ 3 ต.ป่างิ้ว อ.ศรีสัชนาลัย จ.สุโขทัย
8. อาชีพ: เกษตรกรรม
9. ระดับการศึกษา: ประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง (ปวส.) สาขาบัญชี
10. ระยะเวลาเป็น อสม.: 11 ปี
11. คติในการทำงาน: “ความพยายามอยู่ที่ไหน ความสำเร็จอยู่ที่นั่น”
12. ที่มาและความสำคัญของการสร้างนวัตกรรม งานอนามัยแม่และเด็กเป็นบริการสุขภาพขั้นพื้นฐานที่สำคัญของการพัฒนาคุณภาพประชากร เริ่มตั้งแต่การดูแลครรภ์เพื่อให้การตั้งครรภ์และการคลอดอย่างมีคุณภาพ มารดาและทารกปลอดภัยและมีสุขภาพสมบูรณ์แข็งแรงต่อเนื่องถึงการให้การดูแลเด็กในช่วงปฐมวัย ซึ่งเป็นทรัพยากรอันทรงคุณค่าและเป็นอนาคตของชาติ ควรให้การเลี้ยงดูให้เจริญเติบโตและมีพัฒนาการที่สมวัยทั้งร่างกาย จิตใจ อารมณ์ สังคม และสติปัญญา การส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ พัฒนาชุมชนและสังคมให้สนับสนุนและส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่จากข้อมูลในปี 2564 งานอนามัยแม่และเด็กของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านแม่ราก พบว่าหญิงตั้งครรภ์มาฝากครรภ์ครบ 5 ครั้งตามเกณฑ์คิดเป็นร้อยละ 80.39 เด็กอายุแรกเกิด – 5 ปี มีพัฒนาการสมวัยครั้งแรก คิดเป็นร้อยละ 69.32 เด็กอายุแรกเกิด – 5 ปี มีภาวะโภชนาการสมส่วน คิดเป็นร้อยละ 51.65 สาเหตุเกิดจากขาดการเตรียมความพร้อมก่อนการตั้งครรภ์ การตั้งครรภ์ไม่พร้อม ขาดความรู้ในการดูแลตนเองในขณะตั้งครรภ์ การที่ขณะตั้งครรภ์มารดามีน้ำหนักตัวตลอดการตั้งครรภ์ต่ำกว่าเกณฑ์ ในช่วงหลังคลอดมารดาไม่มีน้ำนมให้ลูก ต้องทำงานต่างจังหวัด ให้ปู่ ย่า ตา ยาย เป็นผู้เลี้ยงบุตร ไม่ตระหนักถึงความสำคัญในการตรวจพัฒนาการตามช่วงวัย ขาดความรู้เรื่องอาหารและโภชนาการแนวทางการดูแลและป้องกันการเกิดปัญหาดังกล่าว คือต้องให้การดูแลที่มีคุณภาพ มีมาตรฐาน หญิงตั้งครรภ์ได้รับบริการฝากครรภ์คุณภาพและเสริมทักษะการดูแลหลังคลอด และทารกควรได้รับการเลี้ยงดูด้วยนมมารดาอย่างเดียวอย่างน้อย 6 เดือน ได้รับการอบรมเลี้ยงดูที่ตอบสนองความต้องการและส่งเสริมพัฒนาการของเด็กทุกด้านตามวัย การมีส่วนร่วมของชุมชนมีเครือข่ายที่เข้มแข็ง ดังนั้น โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านแม่ราก ได้เล็งเห็นความสำคัญของการส่งเสริมสุขภาพของหญิงตั้งครรภ์และการดูแลสุขภาพมารดาและทารกหลังคลอด เพื่อให้ทารกอยู่ในครรภ์และที่จะเกิดมาในอนาคตได้รับการดูแลที่ถูกวิธีเพื่อให้มีสุขภาพกาย สุขภาพจิตที่ดีและเป็นกำลังสำคัญของประเทศชาติในอนาคตและยังเป็นการสร้างสายใยรักความผูกผันของครอบครัวปัจจุบัน เทคโนโลยีเครือข่ายไร้สายยุคที่ 5 หรือ 5G กำลังถูกพูดถึงในวงกว้าง เพื่อขับเคลื่อน Digital Transformation ทั้งในกลุ่มผู้ใช้โทรศัพท์มือถือ ผู้ให้บริการเครือข่าย ด้วยความสามารถของเทคโนโลยีที่ทลายข้อจำกัดเดิม อาทิ ความเร็วในการรับส่งข้อมูล เราจึงนำเครื่องมือ GIS Health และ line มาช่วยในการบอกพิกัด ติดตาม ส่งต่อข้อมูลของกลุ่มเป้าหมายจาก อสม. เจ้าหน้าที่สาธารณสุขได้และทำให้กลุ่มเป้าหมายได้เข้าถึงการบริการ ให้ความรู้ คำแนะนำ การซักถามข้อสงสัยต่างๆ ประเมิน ติดตามได้อย่างรวดเร็ว
13. วัตถุประสงค์
    1. เพื่อการสื่อสารที่สะดวก รวดเร็ว
    2. สร้างเครือข่าย อสม. นมแม่ ให้เป็นทีมสนับสนุนส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ในชุมชน
14. การดำเนินงาน วิธีการใช้นวัตกรรมดูแลแบบชิดใกล้ตามสไตล์ อสม. ประกอบด้วยเครื่องมือในการดูแล 4 ชิ้น ตามรายละเอียด ดังนี้
    1. วิเคราะห์หาสาเหตุของปัญหา และวางแผน การจัดทำนวัตกรรม
    2. ตั้งกลุ่ม Line “นมแม่ รพ.สต.บ้านแม่ราก” เพื่อเป็นช่องทางติดต่อสื่อสารกับสมาชิกที่รวดเร็ว โดยใช้แนวคิดของ SRRT (รู้เร็ว,แจ้งเร็ว,ควบคุมเร็ว)
       • เปิดให้พ่อแม่มือใหม่ซักถามข้อสงสัย ทีมกลุ่ม Line ตอบคำถามได้รวดเร็ว และคอยส่งเสริมให้กำลังใจ
       • รวดเร็ว ทีมจะนับเวลาจากรับแจ้งเหตุ-ถึงลงเยี่ยมบ้านหญิงหลังคลอด ให้ความช่วยเหลือ ให้คำแนะนำหญิงหลังคลอดที่พบปัญหานมแม่ไม่เกิน 24 ชั่วโมง
       • เดินเข้าไปหาหญิงหลังคลอดเพื่อเยี่ยมและให้ความช่วยเหลือในรายมีปัญหา
       • ในสถานการณ์ โควิด-19 มีการวีดีโอคอล ติดตามเด็กที่มีพัฒนาการล่าช้า หรือมีการติดตามโดยให้ผู้ปกครองถ่ายคลิปวีดีโอ การตรวจพัฒนาการ ส่งให้ทางไลน์เพื่อให้คุณหมอได้ประเมินต่อไป
       • อสม. แชร์พิกัด เพื่อให้เจ้าหน้าที่สาธารณสุขปักหมุดเป็นข้อมูลใน GIS Health
       • ใช้ GIS Health บอกพิกัด ของเด็กในพื้นที่ และใส่จุดสัญลักษณ์
         • รูปหญิงตั้งครรภ์คือ การติดตามดูแลหญิงตั้งครรภ์
         • รูปหน้าเด็ก คือ การติดตามดูแลหญิงหลังคลอด
         • รูปเด็ก คือ การติดตามการเสริมสร้างพัฒนาการและสติปัญญา
       • ดูปัญหาที่เกิดขึ้น วิเคราะห์ร่วมกับทีมและหาทางแก้ไข ให้เร็วที่สุด
       • ดึงความคิด ดึงความสนใจ แม่ที่มีปัญหาในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ เพราะว่าถ้าเกิดปัญหาในช่วงแรกของการให้นมแม่ ความคิดที่จะให้นมผสมก็เข้ามาทันที่ ทีมเราต้องดึงเวลา และช่วยแก้ปัญหา และสร้างแรงจูงใจในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่
    3. ประชุมทุกเดือนเรื่องอนามัยแม่และเด็ก การติดตามส่งเสริมการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ภาวะโภชนาการพัฒนาการ ของแต่ละ หมู่บ้าน ในวันประชุม อสม.
15. ผลประเมินความพึงพอใจต่อนวัตกรรม “หนูน้อย 5G พัฒนาการดีสมวัย” ส่วนที่ 1 ความพึงพอใจต่อนวัตกรรม “หนูน้อย 5G พัฒนาการดีสมวัย” จากตารางพบว่า ความพึงพอใจต่อนวัตกรรมของผู้ตอบแบบสอบถาม โดยภาพรวมอยู่ในระดับ มาก
16. ผลการดำเนินงานการใช้นวัตกรรม จากกราฟพบว่า ผลการดำเนินงานในปี 2565 สามารถดำเนินการ โดยผ่านเกณฑ์ชี้วัดทุกตัว
    1. หญิงตั้งครรภ์ จำนวน 10 คน ได้รับการดูแลฝากครรภ์ 5 ครั้งตามเกณฑ์ทั้งหมด จำนวน 10 คน คิดเป็นร้อยละ 100
    2. หญิงหลังคลอด จำนวน 10 คน ได้รับการเยี่ยมบ้านตามเกณฑ์จำนวน 10
    3. คน คิดเป็นร้อยละ 100 8. ปัญหาอุปสรรค
    4. การติดตามเยี่ยมบ้านมารดาหลังคลอด บางรายอยู่ต่างจังหวัด
    5. การติดตามเด็ก บางรายไปฝากเลี้ยงไว้กับปู่ ย่า ตา ยาย ที่อยู่ต่างจังหวัด
    6. การแชร์พิกัดบ้านของกลุ่มเป้าหมาย บางหลังคาเรือนไม่มีบ้านเลขที่
    7. การใช้อินเตอร์เน็ตของ อสม. บางรายมีค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้น
    8. แนวทางแก้ไข
    9. หญิงตั้งครรภ์ หญิงหลังคลอด ที่ไปอยู่ต่างจังหวัด ได้ประสานงานส่งต่อให้กับ รพ.สต.ในพื้นที่รับผิดชอบ
    10. เด็กที่ไปฝากเลี้ยงไว้กับปู่ ย่า ตา ยาย ที่อยู่ต่างจังหวัด ได้ประสานงานส่งต่อให้ กับ รพ.สต.ในพื้นที่รับผิดชอบ
    11. หากไม่มีบ้านเลขที่ ให้ อสม. เขียนรายละเอียดบ้าน เช่น บ้านหลังสีเหลือง อยู่ ติดกับร้านค้า
    12. อสม. ที่มีค่าใช้จ่ายอินเตอร์เน็ตเพิ่มขึ้น ให้เบิกจ่ายจากกองทุนหลักประกันสุขภาพ ในระดับท้องถิ่นหรือตามข้อตกลง
    13. การพัฒนานวัตกรรมในอนาคต
    14. พัฒนาแอปพลิเคชั่น เพื่อใช้ในการติดตาม
    15. เพิ่มช่องทางในการติดตาม เช่น facebook
    16. พัฒนาการอบรม อสม. นมแม่ ออนไลน์
    17. พัฒนาการส่งต่อข้อมูลกลุ่มเป้าหมายที่ย้ายภูมิล าเนาไปต่างจังหวัด
    18. พัฒนาการจัดทำคู่มือการใช้นวัตกรรม “หนูน้อย 5G พัฒนาการดีสมวัย”
    19. บทสรุป จากการใช้นวัตกรรม “หนูน้อย 5G พัฒนาการดีสมวัย” พบว่า สามารถติดตาม หญิงตั้งครรภ์ หญิงหลังคลอด ทารกแรกเกิดและเด็กแรกเกิด ถึง 5 ปี ได้อย่างมีประสิทธิภาพ และทั่วถึง ท าให้สามารถแก้ไขปัญหาได้อย่างรวดเร็ว ส่งผลให้หญิงตั้งครรภ์มาฝากครรภ์ ครบ 5 ครั้ง หญิงหลังคลอดได้รับการเยี่ยมบ้าน ทารกแรกเกิดได้รับนมแม่อย่างเดียว และเด็กมีพัฒนาการสมวัยและภาวะโภชนาการสมส่วนเพิ่มขึ้น
17. ปัญหาอุปสรรค
    • การติดตามเยี่ยมบ้านมารดาหลังคลอด บางรายอยู่ต่างจังหวัด
    • การติดตามเด็ก บางรายไปฝากเลี้ยงไว้กับปู่ ย่า ตา ยาย ที่อยู่ต่างจังหวัด
    • การแชร์พิกัดบ้านของกลุ่มเป้าหมาย บางหลังคาเรือนไม่มีบ้านเลขที่
    • การใช้อินเตอร์เน็ตของ อสม. บางรายมีค่าใช้จ่ายเพิ่มขึ้น
    • แนวทางแก้ไข
    • หญิงตั้งครรภ์ หญิงหลังคลอด ที่ไปอยู่ต่างจังหวัด ได้ประสานงานส่งต่อให้กับ รพ.สต.ในพื้นที่รับผิดชอบ
    • เด็กที่ไปฝากเลี้ยงไว้กับปู่ ย่า ตา ยาย ที่อยู่ต่างจังหวัด ได้ประสานงานส่งต่อให้กับ รพ.สต.ในพื้นที่รับผิดชอบ
    • หากไม่มีบ้านเลขที่ ให้ อสม. เขียนรายละเอียดบ้าน เช่น บ้านหลังสีเหลือง อยู่ติดกับร้านค้า
    • อสม. ที่มีค่าใช้จ่ายอินเตอร์เน็ตเพิ่มขึ้น ให้เบิกจ่ายจากกองทุนหลักประกันสุขภาพในระดับท้องถิ่นหรือตามข้อตกลง
18. การพัฒนานวัตกรรมในอนาคต
    • พัฒนาแอปพลิเคชั่น เพื่อใช้ในการติดตาม
    • เพิ่มช่องทางในการติดตาม เช่น facebook
    • พัฒนาการอบรม อสม. นมแม่ ออนไลน์
    • พัฒนาการส่งต่อข้อมูลกลุ่มเป้าหมายที่ย้ายภูมิลำเนาไปต่างจังหวัด
    • พัฒนาการจัดทำคู่มือการใช้นวัตกรรม “หนูน้อย 5G พัฒนาการดีสมวัย”
19. บทสรุป
    • จากการใช้นวัตกรรม “หนูน้อย 5G พัฒนาการดีสมวัย” พบว่า สามารถติดตามหญิงตั้งครรภ์ หญิงหลังคลอด ทารกแรกเกิดและเด็กแรกเกิด ถึง 5 ปี ได้อย่างมีประสิทธิภาพและทั่วถึง ทำให้สามารถแก้ไขปัญหาได้อย่างรวดเร็ว ส่งผลให้หญิงตั้งครรภ์มาฝากครรภ์ครบ 5 ครั้ง หญิงหลังคลอดได้รับการเยี่ยมบ้าน ทารกแรกเกิดได้รับนมแม่อย่างเดียวและเด็กมีพัฒนาการสมวัยและภาวะโภชนาการสมส่วนเพิ่มขึ้น