ศูนย์ต่อลมหายใจแม่กื้ดหลวง

นางอัญชนา กุลฤทธิชัย

อสม. ดีเด่นระดับเขต ปี 2565 สาขาการส่งเสริมสุขภาพ

อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน หมู่ที่ 1 ตำบลแม่กาษา อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก

หลักการและเหตุผล

จุดเริ่มต้นของการส่งเสริมสุขภาพดีเริ่มที่ตัว อสม. อัญชนา กุลฤทธิชัย จากการเป็นผู้มีสุขภาพดี เป็นแบบอย่างที่ดี มีการตรวจสุขภาพประจำปี มีการพัฒนาตนเอง เข้ารับการอบรมเป็นแกนนำสร้างสุขภาพระดับหมู่บ้านในการออกกำลังกาย นำความรู้การออกกำลังกายไปถ่ายทอดให้กับผู้สูงอายุกันเรียนและประชาชน พัฒนาให้บุตรสาวเป็นผู้นำเต้นแอโรบิกของโรงเรียนเทศบาลวัดชุมพลคีรี นอกจากนี้ อสม. อัญชนายังมี ความเสียสละในการตั้งใจทำงานด้วยจิตอาสาช่วยเหลือประชาชนและพัฒนาชุมชน ซึ่งต้องการให้คนในชุมชนมีสุขภาพดี โดยในปี 2545 ได้จัดตั้งชมรมสร้างสุขภาพ มีการกำหนดกิจกรรมในการส่งเสริมสุขภาพโดยการเน้น 6 อ. และเริ่มจากการออกกำลังกาย โดยการใช้บ้านตนเองเป็นที่ตั้งชมรมและลานออกกำลังกาย นอกจากนี้ยังเห็นถึงความสำคัญของการช่วยเหลือผู้ป่วยที่ต้องการการสนับสนุนวัสดุอุปกรณ์และครุภัณฑ์ทางการแพทย์อื่น ๆ ที่จำเป็นต่อการใช้ชีวิต จึงได้ร่วมจัดตั้งศูนย์ต่อลมหายใจแม่กื้ดหลวง เพื่อต้องการให้กลุ่มเป้าหมายได้รับบริการช่วยเหลือและมีคุณภาพชีวิตที่ดี

วัตถุประสงค์

1. เพื่อดูแลผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง ผู้ป่วยติดบ้านติดเตียง ผู้สูงอายุ ผู้พิการ และผู้ป่วยระยะสุดท้ายในชุมชน
2. เพื่อให้ผู้ป่วยกลุ่มเป้าหมายมีคุณภาพชีวิตที่ดี
3. เพื่อให้ชุมชนเห็นความสำคัญในการร่วมมือกันสร้างสุขภาพให้คนในชุมชน

ขั้นตอนการดำเนินงาน

จัดตั้งเวทีชุมชนแม่กื้ดหลวง

• โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลแม่กื้ดหลวง ศิริกัญไชยรับรู้ถึงปัญหา จึงร่วมกันวิเคราะห์ แก้ไข อบรม เสริมทักษะการดูแลผู้ป่วยกลุ่มเป้าหมายให้ อสม.
• ครอบครัวและญาติผู้ป่วยยอมรับ เห็นความสำคัญในการที่จะดูแลช่วยเหลือร่วมกัน
• อสม. และครอบครัวผู้ป่วยมีความรู้และสามารถประเมินความเสี่ยงของอาการผู้ป่วยได้
• ชุมชนและองค์การบริหารส่วนตำบลแม่กาษามองเห็นปัญหาร่วมกันและพร้อมที่จะสนับสนุน

จัดตั้งศูนย์ต่อลมหายใจแม่กื้ดหลวง เป็นเงิน 200,000 บาท ตั้งแต่ปี 2555

• จัดตั้งคณะกรรมการพัฒนาศูนย์ต่อลมหายใจแม่กื้ดหลวง โดยสร้างการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายและชุมชน
• จัดตั้งกองทุนศูนย์ต่อลมหายใจแม่กื้ดหลวง ด้วยทุน 9,800 บาท และในปี 2559 ประชาชนร่วมสมทบทุน 81,875 บาท
• ประชาสัมพันธ์การทำงานของศูนย์ พร้อมทั้งขอรับบริจาคและงบประมาณสนับสนุนในการซื้ออุปกรณ์ที่จำเป็นต่อการดำเนินชีวิตของผู้ป่วย

ระบบบริการเชิงรุก มีการให้บริการผู้ป่วยที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลแม่กื้ดหลวงศิริกัญไชย และเยี่ยมบ้านผู้ป่วยโดยเจ้าหน้าที่สาธารณสุขและ อสม.

การมีส่วนร่วมของชุมชน

• มีการพัฒนาศักยภาพของชุมชน
• ชุมชนร่วมบริจาคและงบประมาณอุปกรณ์ช่วยเหลือที่จำเป็น โดยได้รับบริจาคถังออกซิเจน flow meter (ปัจจุบันมีถังออกซิเจน 17 ถัง) เครื่องผลิตออกซิเจนอุปกรณ์ให้ออกซิเจน 2 เครื่อง (รวม 70,000 บาท) เครื่องพ่นยาขยายหลอดลม เตียง 9 เตียง และวัสดุอุปกรณ์ ครุภัณฑ์ทางการแพทย์อื่น ๆ
• ลดปัจจัยเสี่ยงที่จะทำให้เกิดผู้ป่วยกลุ่มนี้
• ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมสุขภาพของผู้ป่วยและคนในชุมชน

ผลการดำเนินงาน/ประโยชน์ที่ได้รับ

1. ได้แบ่งเบาภาระผู้ป่วยในการประหยัดค่าใช้จ่ายในการจัดซื้อวัสดุอุปกรณ์และครุภัณฑ์ทางการแพทย์อื่น ๆ ที่จำเป็น
2. ผู้ป่วยได้รับบริการสนับสนุนวัสดุอุปกรณ์และครุภัณฑ์ทางการแพทย์อื่น ๆ ที่จำเป็น จำนวน 96 คน แบ่งเป็นผู้ป่วยโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง 30 คน ผู้ป่วยติดบ้านติดเตียง 55 คน และผู้ป่วยระยะสุดท้าย 11 คน

ปัจจัยความสำเร็จ

1. ในฐานะที่เป็นประธาน อสม. จึงได้ติดต่อประสานงานกับหน่วยงานต่าง ๆ โดยเฉพาะประสานงานกับโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลแม่กื้ดหลวงศิริกัญไชยด้านสาธารณสุข ประสานงานกับองค์การบริหารส่วนตำบลแม่กาษาด้านงบประมาณเพื่อนำมาใช้ในการดำเนินงานแก้ไขปัญหาต่าง ๆ และประสานงานกับสมาชิก อสม. ในเขตรับผิดชอบ เพื่อแก้ไขปัญหาและทำงานด้านสาธารณสุขร่วมกัน นอกจากนี้ยังได้มีการพัฒนาตนเองอยู่เสมอ โดยเฉพาะการเข้ารับการอบรมจากหน่วยงานและองค์กรต่าง ๆ กว่า 40 เรื่อง
2. เป็นจิตอาสาที่ทำงานต่าง ๆ ในชุมชนมากมาย เป็นแกนนำชุมชนในการสร้างสุขภาพ โดยจะได้รับความไว้วางใจให้ได้รับบทบาทหน้าที่และตำแหน่งที่สำคัญเสมอ และพร้อมที่จะเสียสละเวลาส่วนตนเพื่อช่วยเหลือประโยชน์ส่วนรวม
3. คนในครอบครัวและชุมชนเห็นถึงความสำคัญในการดูแลผู้ป่วย เพื่อหวังจะให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตที่ดี

โอกาสพัฒนา

การได้เผยแพร่การจัดตั้งศูนย์ต่อลมหายใจแม่กื้ดหลวง ถือเป็นการขยายผลความสำเร็จในชุมชน เพื่อให้ชุมชนอื่นสามารถมาร่วมศึกษา ดูงาน และนำไปปรับใช้ตามบริบทเรื่องสุขภาพของชุมชนตนเองได้

ชุมชนแม่กื้ดหลวงเป็นชุมชนที่เห็นความสำคัญในเรื่องของสุขภาพ มีความสามัคคีกัน ได้มีส่วนร่วมในการส่งเสริมสุขภาพตนเองและคนในชุมชน ซึ่งเป็นพื้นฐานที่ดีในการที่จะส่งเสริมสุขภาพชุมชนในด้านอื่น ๆ ต่อไป