นวัตกรรม อสม. คุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพ “ซาเล้ง สร้างสุข” แห่งบ้านหนองลุมพุก

การคุ้มครองผู้บริโภคในระดับท้องถิ่น ถือเป็นเกราะป้องกันด่านแรกที่ช่วยให้ชาวบ้านรอดพ้นจากอันตรายของสินค้าโภคภัณฑ์และโฆษณาชวนเชื่อที่เกินจริง ในปีพุทธศักราช 2569 นี้ ได้เกิดโมเดลต้นแบบที่น่าสนใจอย่าง นวัตกรรม อสม. คุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพ ภายใต้ชื่อ “ซาเล้ง สร้างสุข” ผลงานสร้างสรรค์ของ นางสาวสุพิชฌาย์ มณเฑียร อสม. ดีเด่นระดับภาค จากจังหวัดอำนาจเจริญ ที่เปลี่ยนรถซาเล้งธรรมดาให้กลายเป็นศูนย์เตือนภัยเคลื่อนที่ทรงพลัง

ทำไมต้อง “ซาเล้ง สร้างสุข” ที่มาและปัญหาในชุมชน

แม้ว่าในพื้นที่บ้านหนองลุมพุก ตำบลลือ อำเภอปทุมราชวงศา จังหวัดอำนาจเจริญ จะมีการจัดตั้งศูนย์แจ้งเตือนภัยคุ้มครองผู้บริโภคและการเฝ้าระวังโฆษณาเกินจริงอยู่แล้ว ทว่าในการทำงานที่ผ่านมา ทั้งในรูปแบบเชิงรับและเชิงรุก ก็ยังคงมีช่องว่างสำคัญ เนื่องจากมีประชาชนบางกลุ่มที่ไม่สามารถเข้าถึงข้อมูลข่าวสารด้านสุขภาพและการเตือนภัยเหล่านี้ได้

ปัญหาสำคัญ (Pain Point): ชาวบ้านบางกลุ่มในชุมชนห่างไกล ขาดโอกาสในการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารและการเตือนภัยเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์สุขภาพและโฆษณาเกินจริง

เปลี่ยนรถซาเล้ง เป็น “ศูนย์แจ้งเตือนภัยเคลื่อนที่” ทุกที่ ทุกเวลา

จากข้อจำกัดดังกล่าว อสม. สุพิชฌาย์ มณเฑียร ผู้มีประสบการณ์การทำงานเป็นอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) มานานกว่า 10 ปี ร่วมกับองค์ความรู้ระดับปริญญาตรี คณะบริหารธุรกิจบัณฑิต (การตลาด) จากมหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ด จึงได้เกิดไอเดียในการแก้ไขปัญหาอย่างยั่งยืน

ด้วยการนำเอาพาหนะคู่ใจของชาวบ้านอย่าง “รถซาเล้ง” มาดัดแปลงให้กลายเป็นนวัตกรรมศูนย์แจ้งเตือนภัยเคลื่อนที่ เพื่อทำหน้าที่ขับเคลื่อนเข้าไปหาประชาชนถึงหน้าบ้าน โดยมีจุดเด่นในการทำงาน 3 ด้านหลัก ดังนี้:

• การเฝ้าระวังเชิงรุก: ขับเคลื่อนรถซาเล้งเข้าสู่พื้นที่ในชุมชนเพื่อเฝ้าระวังและสอดส่องความปลอดภัย
• การแจ้งเตือนภัยทันท่วงที: กระจายข้อมูลข่าวสารและเตือนภัยผู้บริโภคเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์สุขภาพหรือโฆษณาเกินจริง
• ศูนย์รับเรื่องร้องเรียนเคลื่อนที่: เปิดโอกาสให้ชาวบ้านสามารถร้องเรียนปัญหาด้านสิทธิผู้บริโภคได้แบบ “ทุกที่และทุกเวลา”

ผลลัพธ์ความสำเร็จของนวัตกรรมสุขภาพภาคประชาชน

การเกิดขึ้นของ นวัตกรรม อสม. คุ้มครองผู้บริโภคด้านสุขภาพ “ซาเล้ง สร้างสุข” ไม่เพียงแต่ช่วยทลายกำแพงการเข้าถึงข้อมูลของชาวบ้านหนองลุมพุกเท่านั้น แต่ยังส่งผลให้คนในชุมชนเกิดความตื่นตัว รู้เท่าทัน และเข้าถึงการคุ้มครองสิทธิบริโภคได้อย่างทั่วถึงและมีประสิทธิภาพมากขึ้นอย่างเห็นได้ชัด จนทำให้นวัตกรรมชิ้นนี้ได้รับคัดเลือกให้เป็นนวัตกรรมสุขภาพภาคประชาชน ประจำปี 2569 และส่งให้ อสม. สุพิชฌาย์ ก้าวสู่ตำแหน่ง อสม. ดีเด่นระดับภาคในที่สุด