นวัตกรรม อสม. นมแม่ และอนามัยแม่และเด็ก “อสม. ทำถึง เด็กจึงมีพัฒนาการสมวัย” แห่งบ้านศรีพะเนาใต้

การพัฒนาเด็กปฐมวัยในช่วงวัยแรกเกิดจนถึงห้าปี ถือเป็นรากฐานที่สำคัญที่สุดของการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ เนื่องจากเป็นช่วงที่สมองมีการเจริญเติบโตอย่างรวดเร็ว ล่าสุดในปีพุทธศักราช 2569 ได้เกิดต้นแบบการทำงานสาธารณสุขชุมชนที่น่าสนใจอย่าง นวัตกรรม อสม. นมแม่ และอนามัยแม่และเด็ก ภายใต้ชื่อ “อสม. ทำถึง เด็กจึงมีพัฒนาการสมวัย” ผลงานสร้างสรรค์ของ นางสมหมาย ยาดี อสม. ดีเด่นระดับภาค จากจังหวัดศรีสะเกษ ที่ทลายกำแพงทางภาษาเพื่อส่งเสริมสุขภาวะเด็กปฐมวัยอย่างยั่งยืน

ทำไมต้อง “อสม. ทำถึง เด็กจึงมีพัฒนาการสมวัย” ที่มาและปัญหาในชุมชน

การส่งเสริมพัฒนาการเด็กปฐมวัยอย่างถูกวิธี ช่วยให้เด็กมีพัฒนาการทางด้านร่างกาย อารมณ์ สังคม และสติปัญญาที่สมวัย พร้อมสำหรับการเรียนรู้ในระดับต่อไป ทว่าในพื้นที่บ้านศรีพะเนาใต้ ตำบลตูม อำเภอศรีรัตนะ จังหวัดศรีสะเกษ ซึ่งเป็นพื้นที่ดำเนินงานของ อสม. สมหมาย ยาดี มีบริบทเฉพาะตัวที่ท้าทายอย่างยิ่ง

เนื่องจากชุมชนบ้านศรีพะเนาใต้เป็น ชุมชนชาวส่วย ซึ่งเป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่มีวัฒนธรรม ขนบธรรมเนียม และภาษาถิ่นเฉพาะตัว โดยนิยมใช้ภาษาส่วยหรือภาษากูยเป็นภาษาหลักในการสื่อสารภายในครอบครัวและชุมชน ในขณะที่สถานศึกษาและหน่วยงานราชการใช้ภาษากลางในการสื่อสาร ทำให้เกิดช่องว่างทางภาษาและวัฒนธรรม ส่งผลกระทบต่อประสิทธิภาพในการติดตามพัฒนาการเด็กปฐมวัย

ปัญหาสำคัญ (Pain Point): ช่องว่างทางภาษาและวัฒนธรรมของกลุ่มชาติพันธุ์ส่วย ทำให้ผู้ปกครองขาดความเข้าใจที่ถูกต้องเกี่ยวกับแนวทางการเลี้ยงดูและการติดตามพัฒนาการเด็กตามช่วงวัย

พัฒนากระบวนการสื่อสาร ลดช่องว่างทางชาติพันธุ์

จากข้อจำกัดดังกล่าว อสม. สมหมาย ยาดี ผู้มีประสบการณ์ทำงานเป็นอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านมานานกว่า 12 ปี และยึดคติประจำใจในการทำงานว่า “พอใจเท่าที่มี ยินดีเท่าที่ได้” จึงได้พัฒนาแนวคิดในการแก้ไขปัญหาอย่างยั่งยืน

โดยการคิดค้นนวัตกรรมที่มุ่งเน้น การพัฒนากระบวนการสื่อสารที่สอดคล้องกับบริบทของชุมชนชาวส่วย เพื่อลดช่องว่างทางภาษาและเชื่อมต่อความเข้าใจระหว่างเจ้าหน้าที่สาธารณสุขกับผู้ปกครอง การดำเนินงานของนวัตกรรมนี้ส่งผลดีในหลายมิติ ดังนี้:

• ทลายกำแพงภาษาถิ่น: ปรับเปลี่ยนรูปแบบการสื่อสารและการส่งเสริมพัฒนาการให้เข้ากับวิถีชีวิตและวัฒนธรรมชาวส่วย
• เพิ่มความเข้าใจให้ผู้ปกครอง: ช่วยให้พ่อแม่และผู้เลี้ยงดูเข้าใจสภาวะพัฒนาการตามช่วงวัยของเด็กปฐมวัยอย่างลึกซึ้ง
• ส่งเสริมการเลี้ยงดูที่ถูกต้อง: กระตุ้นให้ครอบครัวสามารถปฏิบัติตามแนวทางการเลี้ยงดูเด็ก และส่งเสริมพัฒนาการรอบด้านได้อย่างถูกต้องแม่นยำ

ผลลัพธ์ความสำเร็จของนวัตกรรมสุขภาพภาคประชาชน

การเกิดขึ้นของ นวัตกรรม อสม. นมแม่ และอนามัยแม่และเด็ก “อสม. ทำถึง เด็กจึงมีพัฒนาการสมวัย” สามารถแก้ไขปัญหาตรงจุดและยกระดับคุณภาพชีวิตของเด็กปฐมวัยในชุมชนชาติพันธุ์ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ช่วยให้เด็กในพื้นที่ได้รับการดูแลและกระตุ้นพัฒนาการอย่างถูกต้องสมวัย ด้วยความสำเร็จเชิงประจักษ์นี้นวัตกรรมดังกล่าวจึงได้รับคัดเลือกเป็นนวัตกรรมเด่นประจำปี 2569 และส่งให้ อสม. สมหมาย ยาดี ก้าวสู่ตำแหน่ง อสม. ดีเด่นระดับภาคในที่สุด