นวัตกรรม : พลังเครือข่ายชุมชนบ้านวังตะเคียน ด้วย บวรร โมเดล
ชื่อนวัตกรรม : พลังเครือข่ายชุมชนบ้านวังตะเคียน ด้วย บวรร โมเดล
ที่มาและความสำคัญของการสร้างนวัตกรรม
ชื่อเจ้าของผลงาน : นางพฤษดี วังบุญ
ประเภทนวัตกรรม : นวัตกรรมกระบวนการ (Process innovation)
จังหวัด : ชัยนาท
อสม.ดีเด่นระดับเขต
นวัตกรรมสุขภาพภาคประชาชน ประจำปี 2568
ในปัจจุบันมีการแข่งขันทางธุรกิจที่สูง ทำให้ผู้ผลิตบางรายละเลยความปลอดภัยของผู้บริโภค
ขณะที่ประชาชนส่วนใหญ่ยังขาดความรู้เรื่องสิทธิของตนตามพระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริโภค พ.ศ.2522
เพื่อป้องกันไม่ให้ประชาชนถูกเอารัดเอาเปรียบจากสินค้าและบริการที่ไม่ได้มาตรฐาน ชมรมคุ้มครองผู้บริโภค
บ้านวังตะเคียน จึงจัดทำนวัตกรรม “พลังเครือข่ายชุมชนบ้านวังตะเคียน ด้วย บวรร โมเดล” โดยใช้พลัง
ความร่วมมือจากทุกภาคส่วน บ้าน วัด โรงเรียน และโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล เพื่อสร้างระบบคุ้มครอง
ผู้บริโภคในชุมชนอย่างยั่งยืน
เนื่องจากข้าพเจ้านางพฤษดี วังบุญ ประกอบอาชีพค้าขาย และเป็นอาสาสมัครสาธารณสุข
ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตาบลบ้านวังตะเคียน ทำให้เล็งเห็นปัญหาของทางผู้บริโภค เช่น ประชาชน
ในชุมชน ยังขาดความรู้ด้านการเลือกซื้อสินค้ามาบริโภค ถูกเอารัดเอาเปรียบจากการซื้อสินค้า ซื้อสินค้าไม่ได้
มาตรฐานและไม่มีคุณภาพ ไม่สะอาดและมีสารพิษเจือปน และปัญหาจากผู้ประกอบการร้านค้า เช่น สินค้าและ
บริการบางอย่างมีการโฆษณาอวดอ้างสรรพคุณเกินจริง มีการปลอมปน ผลิตไม่ได้มาตรฐาน สินค้าไม่ได้รับอนุญาต
ให้จำหน่าย แต่นำมาจำหน่าย ขาดการตรวจสอบคุณภาพสินค้าในร้าน เช่น การดูฉลากผลิตภัณฑ์ วันหมดอายุ
เลขทะเบียนยา หรือเลขที่จดแจ้งเครื่องสำอาง รวมถึงผู้ประกอบการแผงลอยจำหน่ายอาหารในหมู่บ้าน

1) เพื่อคุ้มครองผู้บริโภคไม่ให้เสียเปรียบจากผู้ผลิตหรือผู้จำหน่าย
2) เพื่อป้องกันไม่ให้ประชาชนตกเป็นเหยื่อของการโฆษณาชวนเชื่อ
3) เพื่อควบคุมสินค้าที่ไม่ได้มาตรฐานหรืออาจเป็นอันตรายต่อผู้บริโภค
4) เพื่อสร้างความเป็นธรรมระหว่างผู้ซื้อและผู้ขาย
5) เพื่อส่งเสริมการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายในชุมชนในการดูแลสุขภาพผู้บริโภค
ใช้หลักการ “บวรร โมเดล” ประกอบด้วย 4 ขั้นตอนสำคัญ
1) บูรณาการ (Integration)คือ หลักในการดาเนินงานของรูปแบบที่เน้นการดึง ทุกภาคส่วน ร่วมแก้ไขปัญหา
จึงดำเนินการจัดตั้งชมรมคุ้มครองผู้บริโภคบ้านวังตะเคียน โดยมีภาคีเครือข่ายต่างๆ ที่มีส่วนได้ส่วนเสีย ได้แก่
ผู้นำชุมชน คุณครู อย.น้อย แกนนำ อสม. ตัวแทนภาคประชาชน ตัวแทนร้านค้า ตัวแทนวัด และเจ้าหน้าที่ รพ.สต.
2) วิถีชุมชน (Local Approach) คือ การทาความเข้าใจชุมชนเพื่อเข้าถึงปัญหาและแนวทาง การแก้ไข
ประกอบด้วย
2.1 การวิเคราะห์ชุมชน ทางชมรมคุ้มครองผู้บริโภคบ้านวังตะเคียนได้ร่วมกับชุมชนในการวิเคราะห์
สภาพบริบท ความเชื่อ ค่านิยม ทรัพยากร และปัญหาร่วมกัน

• หมู่บ้าน ได้แก่ การใช้ยาในครัวเรือน สารปนเปื้อนในอาหาร การเฝ้าระวังผลิตภัณฑ์
  สุขภาพในร้านค้า
• โรงเรียน ได้แก่ ขาดแกนนำ อย.น้อย สารปนเปื้อนในอาหาร
• รพ.สต. ได้แก่ การใช้ยาในผู้ป่วยโรคเรื้อรัง
• วัด ได้แก้ การตรวจสุขภาพพระสงฆ์ การเฝ้าระวังผลิตภัณฑ์/อาหารที่ประชาชนนำมาถวาย
  วัตถุประสงค์
  ขั้นตอนการดำเนินงาน
  นวัตกรรมสุขภาพภาคประชาชน ประจำปี 2568
  2.2 สร้างการมีส่วนร่วม ผ่านวิถีชีวิตของชุมชน เช่น ประชาคมหมู่บ้าน ผู้นำชุมชนทั้งที่เป็นทางการ
  และไม่เป็นทางการ โดยภาคีเครือข่ายชมรมคุ้มครองชมรมผู้บริโภคบ้านวังตะเคียน
  2.3 การจัดตั้งนโยบาย จากการวิเคราะห์ชุมชนร่วมกัน นำมาสู่การจัดตั้งนโยบายของชุมชน
  ในด้านการคุ้มครองผู้บริโภค
• ร้านค้าในชุมชนผ่านการอบรมตามหลักสูตร
• แผงลอยจำหน่ายอาหารผ่านเกณฑ์ มาตรฐานสุขาภิบาลอาหาร
• ประชาชนใช้ยาถูกต้อง
• มีแกนนำ อย.น้อย
• โรงอาหารผ่านเกณฑ์มาตรฐานสุขาภิบาลอาหาร
• ตรวจสุขภาพประจำปีพระสงฆ์
• ระบบเฝ้าระวังผลิตภัณฑ์/อาหารที่ประชาชนนำมาถวาย
• ผู้ป่วยโรคเรื้อรังใช้ยาอย่างถูกต้อง
  3) ร่วมมือ (Collaboration) คือ การสร้างกลไกการทำงานในทุกระดับผ่านภาคีเครือข่าย ทั้งบ้าน วัด
  โรงเรียน และรพ.สต. เพื่อผลักดันให้ได้ผลลัพธ์ตามนโยบายที่ตั้งไว้ โดยมีโครงการและกิจกรรมในการดำเนินงานดังนี้
• โครงการคุ้มครองผู้บริโภคด้านผลิตภัณฑ์สุขภาพในร้านค้าชาและอาหารปลอดภัย
• โครงการ “ประชาชนบ้านวังตะเคียนปลอดโรค บริโภคอาหารปลอดภัย”
• โครงการ อย.น้อย ในโรงเรียน
• การตรวจสุขภาพพระสงฆ์และเฝ้าระวังผลิตภัณฑ์ในวัด
• การอบรมผู้ประกอบการร้านค้า แผงลอย และประชาชนเรื่องการเลือกซื้ออาหารปลอดภัย
  4) เรียนรู้ (Learning & Feedback) คือ การส่งกลับข้อมูลสู่ชุมชน สะท้อนผลการเรียนรู้ร่วมกันของ
  เครือข่าย และรายงานผลการดำเนินงาน เพื่อพัฒนาและให้การสนับสนุนอย่างยั่งยืน
  นวัตกรรมสุขภาพภาคประชาชน ประจ าปี 2568
  1) ประชาชนได้รับความปลอดภัยจากการบริโภคผลิตภัณฑ์สุขภาพและบริการสุขภาพ
  2) ร้านค้าและแผงลอยในชุมชนมีมาตรฐานสุขาภิบาลอาหาร
  3) โรงเรียนมีแกนนำ “อย.น้อย” ด้านการเฝ้าระวังอาหารปลอดภัย
  4) พระสงฆ์ได้รับการตรวจสุขภาพและมีระบบเฝ้าระวังผลิตภัณฑ์ที่ประชาชนถวาย
  5) เกิดการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายในทุกระดับ
  1) ความร่วมมือของภาคีเครือข่าย “บวรร” (บ้าน–วัด–โรงเรียน–รพ.สต.)
  2) การสนับสนุนจากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและกองทุนสุขภาพตำบล
  3) ภาวะผู้นำของ อสม. และการมีส่วนร่วมของประชาชน
  4) การใช้ข้อมูลจริงของชุมชนในการวางแผนและตัดสินใจ
  5) การถ่ายทอดความรู้ต่อเนื่องให้ประชาชนและผู้ประกอบการ
  1) ขยายผลนวัตกรรม “บวรร โมเดล” ไปยังตำบลหรืออำเภออื่น
  2) พัฒนาเป็นระบบ “ดิจิทัลเฝ้าระวังผู้บริโภค” (เช่น แอปพลิเคชันรายงานปัญหาผลิตภัณฑ์ไม่ปลอดภัย)
  3) เสริมศักยภาพ อสม. ให้เป็น “อาสาสมัครคุ้มครองผู้บริโภคระดับตำบล”
  4) พัฒนา “ชุมชนต้นแบบคุ้มครองผู้บริโภค” เพื่อขับเคลื่อนอย่างยั่งยืนในระดับจังหวัด