นวัตกรรม ชุมชนยั่งยืน ปลอดยาเสพติดด้วยพลังเครือข่าย
ชื่อนวัตกรรม : ชุมชนยั่งยืน ปลอดยาเสพติดด้วยพลังเครือข่าย
ที่มาและความส าคัญของการสร้างนวัตกรรม
ชื่อเจ้าของผลงาน : นายวินัย เทียนงาม
ประเภทนวัตกรรม : นวัตกรรมกระบวนการ (Process innovation)
จังหวัด : ชัยนาท
อสม. ดีเด่นระดับภาค
พื้นที่ตำบลแพรกศรีราชา อำเภอสรรคบุรี จังหวัดชัยนาท มีประชากรประมาณ 2,182 คน ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพ
เกษตรกรรม พื้นที่เป็นที่ราบลุ่ม การคมนาคมสะดวก ชุมชนมีความสัมพันธ์ใกล้ชิดและมีความร่วมมือดีในกิจกรรมส่วนรวม
จากการสำรวจของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลวัดโพธาราม พบปัญหาการแพร่ระบาดของยาเสพติดในหมู่ที่ 2
ของตำบล มีผู้เสพถึง 45 คน และผู้ค้าจำนวน 3 ราย ซึ่งส่งผลกระทบต่อสุขภาพ เศรษฐกิจ และความสงบสุขของชุมชน
เพื่อแก้ไขปัญหานี้ จึงได้พัฒนานวัตกรรม “ชุมชนยั่งยืน ปลอดยาเสพติดด้วยพลังเครือข่าย” โดยอาศัยพลังของชุมชน
และภาคีเครือข่ายทุกภาคส่วนร่วมกันสร้างกลไกป้องกัน บำบัด และเฝ้าระวังปัญหายาเสพติดอย่างยั่งยืน ภายใต้แนวคิด
“ชุมชนจัดการตนเอง”
นวัตกรรมสุขภาพภาคประชาชน ประจำปี 2568
วัตถุประสงค์
ขั้นตอนการดำเนินงาน (ระบุขั้นตอนของการจัดทำรายละเอียดนวัตกรรม)
- เพื่อสร้างชุมชนเข้มแข็งและปลอดยาเสพติดอย่างยั่งยืน
- เพื่อเสริมสร้างความร่วมมือของภาคีเครือข่ายในชุมชนในการป้องกันและแก้ไขปัญหายาเสพติด
- เพื่อลดจำนวนผู้เสพและผู้ค้าจนหมดไปจากพื้นที่
- เพื่อสร้างแบบอย่างการพัฒนาชุมชนโดยใช้พลังเครือข่ายในการแก้ไขปัญหาสังคม
นวัตกรรมนี้ใช้แนวทาง “มีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน” และดำเนินการเป็นลำดับขั้นตอนดังนี้ - ตั้งคณะกรรมการเครือข่ายชุมชนเข้มแข็ง
แต่งตั้งคณะกรรมการกองทุนและแกนนำหมู่บ้าน จำนวน 32 คน ประกอบด้วยผู้นำชุมชน อสม. และภาคี
เครือข่ายต่าง ๆ - จัดตั้งกฎชุมชนเข้มแข็ง
ร่วมกันร่างและประกาศใช้ “กฎกองทุนแม่ของแผ่นดิน” เพื่อเป็นข้อตกลงในการป้องกันยาเสพติด - จัดอบรมและให้ความรู้
จัดอบรมทุกวันที่ 25 ของเดือน โดยเจ้าหน้าที่สาธารณสุขและฝ่ายปกครองให้ความรู้เรื่องการป้องกันและแก้ไข
ปัญหายาเสพติด รวมถึงจัดทำแผ่นพับและประชาสัมพันธ์ทางเสียงตามสาย - จัดตั้งกองทุนเพื่อแก้ไขปัญหายาเสพติด
นำเงินตั้งต้นพระราชทาน 8,000 บาท มาบริหารจัดการ ร่วมกับการทอดผ้าป่าประจำปีและการบริจาคจาก
ชุมชน รวมเป็นเงินทุนหมุนเวียนกว่า 74,000 บาท - ประชาคมคัดแยกโดยสันติวิธี
ใช้การประชาคมเพื่อแยกครัวเรือนที่เกี่ยวข้องกับยาเสพติดออกจากครัวเรือนปลอดภัย โดยไม่ใช้กฎหมายบังคับ
แต่เน้นความเข้าใจและการให้โอกาส - จัดกิจกรรมป้องกันและเฝ้าระวังอย่างต่อเนื่อง
มีการตั้งด่านตรวจปัสสาวะเดือนละ 1 ครั้ง ร่วมกับเจ้าหน้าที่ตำรวจ และใช้ อปพร. เฝ้าระวังในพื้นที่ - การรับรองครัวเรือนปลอดภัย
มอบธง “ครัวเรือนปลอดยาเสพติด” ให้แก่ 184 ครัวเรือน จากทั้งหมด 210 ครัวเรือน - ติดตามและประเมินผลทุกเดือน
มีการประชุมทุกวันที่ 25 ของเดือน เพื่อทบทวนผลการดำเนินงานและปรับแนวทางให้เหมาะสมกับสถานการณ์
นวัตกรรมสุขภาพภาคประชาชน ประจ าปี 2568
ผลการด าเนินงาน/ประโยชน์ที่ได้รับ
ปัจจัยความส าเร็จ
- การมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน ทั้งผู้นำชุมชน ประชาชน อสม. และหน่วยงานภาครัฐ
- ผู้นำมีวิสัยทัศน์และสามารถสร้างแรงบันดาลใจให้กับชุมชนได้
- รูปเล่ม-ยาเสพติด-ชัยนาท
- มีกลไกติดตามงานอย่างสม่ำเสมอ (ประชุมทุกเดือน)
- กองทุนมีฐานทุนทางศรัทธาและทุนทางสังคมที่มั่นคง
- ใช้แนวทาง “ให้โอกาสและสันติวิธี” ทำให้ชุมชนร่วมมือได้โดยไม่เกิดความขัดแย้ง
โอกาสในการพัฒนา - ขยายผลนวัตกรรมไปยังหมู่บ้านข้างเคียง เพื่อสร้างเครือข่ายตำบลปลอดยาเสพติด
- พัฒนาเครือข่ายเยาวชนต้นแบบด้านการป้องกันยาเสพติด
- นำรูปแบบการบริหารเครือข่ายไปประยุกต์ใช้กับปัญหาสุขภาพอื่น ๆ เช่น สุรา บุหรี่ และสุขภาพจิต
- พัฒนาเป็นระบบข้อมูลเฝ้าระวังยาเสพติดดิจิทัลระดับตำบล เพื่อการติดตามต่อเนื่อง
- ผลักดันให้เป็นต้นแบบนวัตกรรมสุขภาพเชิงพื้นที่ระดับจังหวัด
