ชื่อนวัตกรรม : เลข ๙ มหัศจรรย์ ป้องกันหกล้มในผู้สูงอายุ
ชื่อเจ้าของผลงาน : นางอำนวย จันทร์ครุธ
ประเภทนวัตกรรม : นวัตกรรมกระบวนการ (Process innovation)
จังหวัด : ชัยนาท
อสม. ดีเด่นระดับเขต

ที่มาและความสำคัญของการสร้างนวัตกรรม

จากการดำเนินงานในพื้นที่ตำบลท่าฉนวน พบว่าผู้สูงอายุจำนวนมากมีภาวะเสี่ยงต่อการหกล้ม
จากทั้งปัจจัยทางสุขภาพ (เช่น กล้ามเนื้ออ่อนแรง สมดุลร่างกายลดลง) และปัจจัยด้านสิ่งแวดล้อมในบ้าน
ที่ไม่เหมาะสม ทำให้เกิดการบาดเจ็บและสูญเสียคุณภาพชีวิต อสม.บ้านหางน้ำจึงร่วมกับ รพ.สต.บ้านหางน้ำ
ชมรมผู้สูงอายุ และภาคีเครือข่ายทุกภาคส่วน จัดทำนวัตกรรม “เลข ๙ มหัศจรรย์” เพื่อส่งเสริมการออกกำลังกาย
ผ่านกิจกรรม “ตาราง ๙ ช่อง” และปรับสภาพแวดล้อมที่บ้าน โดยเน้นให้ผู้สูงอายุสามารถดูแลตนเอง
ได้อย่างปลอดภัยและยั่งยืน

วัตถุประสงค์

1) เพื่อส่งเสริมให้ผู้สูงอายุมีการเคลื่อนไหวและออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอ
2) เพื่อป้องกันการหกล้มในผู้สูงอายุและลดภาวะพึ่งพิง
3) เพื่อสร้างศักยภาพให้ครอบครัว ชุมชน และ อสม. เป็นแกนนำในการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุ
4) เพื่อให้เกิดการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน (ชาวบ้าน หน่วยงาน ท้องถิ่น และท้องที่) ผ่านกลไก “จตุพลัง”
5) เพื่อพัฒนา “ธรรมนูญสุขภาพผู้สูงอายุ” ของตำบลท่าฉนวน ให้ใช้ได้จริงในชุมชน

ขั้นตอนการดำเนินงาน

1) สำรวจปัญหาและวิเคราะห์ข้อมูลสุขภาพผู้สูงอายุ ในพื้นที่รับผิดชอบของ รพ.สต.บ้านหางน้ำ
2) จัดตั้งกลไก “จตุพลัง” (พลังชาวบ้าน / พลังหน่วยงาน / พลังท้องถิ่น / พลังท้องที่) เพื่อขับเคลื่อนงานร่วมกัน
3) จัดอบรมและพัฒนาศักยภาพแกนนำ ได้แก่ อสม., CG (ผู้ดูแล), ช่างอาสา และทีมภาคี ให้มีความรู้ด้าน

• การออกกำลังกาย “ตาราง ๙ ช่อง”
• การปรับพฤติกรรมสุขภาพและปรับสภาพแวดล้อมในบ้าน
  4) สร้างธรรมนูญสุขภาพผู้สูงอายุ เพื่อใช้เป็นแนวทางร่วมของชุมชน
  5) จัดตั้งทีม “นักปรับเปลี่ยน” และ “นักปรับปรุง”
• ทีม “นักปรับเปลี่ยน” ดูแลเรื่องพฤติกรรมสุขภาพ (สีส้ม/สีแดง)
• ทีม “นักปรับปรุง” ดูแลการปรับสิ่งแวดล้อมบ้าน (สีเหลือง/สีแดง)
  6) ติดตามและประเมินผลอย่างต่อเนื่อง ทั้งรายบุคคลและระดับชุมชน
  7) เผยแพร่ผลและขยายเครือข่าย สู่หมู่บ้านอื่น ๆ ในตำบล

ผลการดำเนินงาน/ประโยชน์ที่ได้รับ

1) ผู้สูงอายุมีความแข็งแรงมากขึ้นและลดการหกล้มได้จริง
2) ครอบครัวและชุมชนมีความรู้และร่วมกันดูแลผู้สูงอายุ
3) เกิดเครือข่ายจิตอาสา “นักปรับปรุง–นักปรับเปลี่ยน” ครอบคลุมทุกหมู่บ้าน
4) มี ธรรมนูญสุขภาพตำบลท่าฉนวน ที่ใช้เป็นแนวทางปฏิบัติจริง
5) ชุมชนมีระบบเฝ้าระวังและการส่งต่อข้อมูลสุขภาพที่ชัดเจน
6) ได้รับรางวัลนวัตกรรมดีเด่นระดับเขตและระดับประเทศ

ปัจจัยความสำเร็จ

1) ความร่วมมือของภาคีเครือข่าย “จตุพลัง” (บ้าน–หน่วยงาน–ท้องถิ่น–ท้องที่)
2) การมีส่วนร่วมของประชาชนทุกระดับ
3) การสนับสนุนจากกองทุนสุขภาพตำบลและหน่วยงานภาครัฐ
4) ความมุ่งมั่นของ อสม.และทีมงานที่อุทิศเวลาและแรงกายเพื่อชุมชน
5) การสื่อสารประชาสัมพันธ์ที่เข้าถึงทุกกลุ่มวัย
6) การใช้ข้อมูลจริงและฐานศักยภาพของพื้นที่ในการวางแผน