นวัตกรรม วัคซีนใจ วุ้งกะสังบ้านฉัน
ชื่อนวัตกรรม : วัคซีนใจ วุ้งกะสังบ้านฉัน
ชื่อเจ้าของผลงาน : นางศิริลักษณ์ ชมภู
ประเภทนวัตกรรม : นวัตกรรมกระบวนการ (Process innovation)
จังหวัด : กำแพงเพชร
อสม. ดีเด่นระดับเขต

ที่มาและความส ำคัญของการสร้างนวัตกรรม
พื้นที่หมู่ที่ 10 บ้านวุ้งกะสัง ตำบลโป่งน้ำร้อน อำเภอคลองลาน จังหวัดกำแพงเพชร มีประชากรทั้งหมด
352 คน (ชาย 180 คน หญิง 172 คน) จำนวนครัวเรือน 108 หลังคาเรือน ประชาชนส่วนใหญ่ประกอบอาชีพ
เกษตรกรรม และนับถือศาสนาพุทธ จากข้อมูลสุขภาพจิต พบว่า อำเภอคลองลานมีอัตราการฆ่าตัวตายสำเร็จสูงที่สุดของจังหวัดกำแพงเพชรคิดเป็น 22.5 ต่อแสนประชากร โดยในพื้นที่ตำบลโป่งน้ำร้อนมีผู้เสียชีวิตจากการฆ่าตัวตาย 2 ราย
และมีผู้ป่วยโรคซึมเศร้าในชุมชน 4 ราย (คิดเป็นร้อยละ 1.14) นอกจากนี้ พบว่ามีผู้ป่วยพยายามฆ่าตัวตายซ้ำในปี 2565 และ 2567 อย่างละ 1 รายซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงปัญหาด้านสุขภาพจิต ความเครียด และความสิ้นหวังในชุมชนจึงได้เกิดแนวคิดพัฒนา “นวัตกรรมวัคซีนใจ วุ้งกะสังบ้านฉัน”เพื่อเสริมสร้างพลังใจ ป้องกันภาวะซึมเศร้าและการฆ่าตัวตายโดยอาศัยพลังของเครือข่ายสุขภาพจิต อสม. และประชาชนในพื้นที่ร่วมกันดูแล

นวัตกรรมสุขภาพภาคประชาชน ประจ าปี 2568
วัตถุประสงค์
ขั้นตอนกการดำเนินงาน (ระบุขั้นตอนของการจัดทำรายละเอียดนวัตกรรม)

1. เพื่อสร้างเสริมสุขภาพจิตของประชาชนให้มีภูมิคุ้มกันทางใจ
2. เพื่อให้ผู้ที่มีภาวะซึมเศร้าได้รับการดูแลอย่างถูกต้องและต่อเนื่อง
3. เพื่อป้องกันการฆ่าตัวตายในชุมชนบ้านวุ้งกะสัง
4. เพื่อสร้างระบบเฝ้าระวังและส่งต่อผู้มีปัญหาสุขภาพจิตอย่างมีประสิทธิภาพ
   อธิบายรายละเอียดขั้นตอนการดำเนินงาน/กิจกรรม
   ดำเนินการภายใต้แนวคิด “4 สร้าง 2 ใช้” คือ
   4 สร้าง: สร้างชุมชนปลอดภัย – สร้างชุมชนสงบ – สร้างความหวัง – สร้างความเข้าใจให้โอกาส
   2 ใช้: ใช้ศักยภาพชุมชน – ใช้สายสัมพันธ์ในชุมชน
   โดยมีขั้นตอนดำเนินงานหลัก ดังนี้
5. สำรวจและคัดกรองกลุ่มเสี่ยงด้านสุขภาพจิต
   o คัดกรองความเครียด (ST-5) และภาวะซึมเศร้า (2Q, 9Q, 8Q)
   o กลุ่มเป้าหมาย 325 คน พบภาวะผิดปกติ 9 คน (2.76%)
   o ส่งต่อเจ้าหน้าที่ รพ.สต.คลองมดแดง ดูแลและติดตามรายเดือน
6. สร้างทีมดูแลสุขภาพจิตแบบบูรณาการ “3 หมอ”
   o หมอ 1: อสม. เยี่ยมบ้าน คัดกรอง ให้คำปรึกษาเบื้องต้น
   o หมอ 2: เจ้าหน้าที่ รพ.สต. ประเมินด้วยแบบ 8Q และให้คำปรึกษาเชิงลึก
   o หมอ 3: แพทย์ ดูแลรักษา และส่งต่อผู้ป่วยที่มีภาวะรุนแรง
7. จัดตั้ง “ศูนย์คลายทุกข์ วุ้งกะสังบ้านฉัน”
   o เปิดบริการที่อาคารอเนกประสงค์หมู่บ้าน
   o มี “ตู้คลายทุกข์” สำหรับรับข้อความจากผู้มีปัญหา
   o สามารถติดต่อผ่าน LINE / โทรศัพท์ / สายด่วนสุขภาพจิต 1323
   o อสม.สุขภาพจิตและพยาบาลวิชาชีพจะรับเรื่อง วิเคราะห์ และส่งต่อ
8. ติดตาม เยี่ยมบ้าน และให้กำลังใจ
   o ทีมอสม.สุขภาพจิตเยี่ยมผู้ป่วยและครอบครัวทุก 1 เดือน
   o จัดกิจกรรม “สร้างขวัญกำลังใจ – พูดคุย เติมพลังใจ”
9. ประชุมติดตามผลทุก 3 เดือน
   o ประเมินผลและปรับแผนกิจกรรม
   o สรุปข้อมูลสุขภาพจิตระดับชุมชน เพื่อนำเสนอในเวทีประชาคม
   นวัตกรรมสุขภาพภาคประชาชน ประจ าปี 2568
   ผลการด าเนินงาน/ประโยชน์ที่ได้รับ
   
   ปัจจัยความสำเร็จ

• ผู้ป่วยโรคซึมเศร้า 4 รายได้รับการดูแลต่อเนื่อง อาการดีขึ้น
• ผู้ป่วยพยายามฆ่าตัวตาย 1 รายไม่กลับมาทำร้ายตัวเองซ้ำใน 1 ปี
• ไม่มีการฆ่าตัวตายสำเร็จในพื้นที่ตลอดระยะเวลาดำเนินงาน (ต.ค. 2566 – ก.ย. 2567)
• ชุมชนมีความตระหนักเรื่องสุขภาพจิตมากขึ้น
• ประชาชนสามารถเข้าถึงการช่วยเหลือผ่านศูนย์คลายทุกข์และช่องทางออนไลน์
• อสม.สุขภาพจิตมีความรู้และทักษะในการดูแลผู้มีปัญหาสุขภาพจิตมากขึ้น
  โอกาสในการพัฒนา

1. การมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย ได้แก่ รพ.สต.คลองมดแดง, อบต.โป่งน้ำร้อน, ผู้นำชุมชน, และ
   ประชาชน
2. ความเข้มแข็งของทีมอสม.สุขภาพจิต และการพัฒนาศักยภาพอย่างต่อเนื่อง
3. ระบบการดูแลและส่งต่อผู้ป่วยเป็นขั้นตอนชัดเจน
4. ชุมชนเปิดใจและให้ความร่วมมืออย่างดี
5. มีนวัตกรรม “ศูนย์คลายทุกข์” ที่เข้าถึงง่ายและสื่อสารกับประชาชนได้จริง

• ขยายศูนย์คลายทุกข์และกิจกรรมวัคซีนใจไปยังหมู่บ้านอื่นในตำบลโป่งน้ำร้อน
• จัดอบรมเพิ่มเติมให้อสม.ทุกหมู่บ้านเพื่อสร้างทีมสุขภาพจิตระดับตำบล
• พัฒนาเป็นระบบ ฐานข้อมูลสุขภาพจิตชุมชน (Mental Health Database)
• บูรณาการกับงานปฐมภูมิและงาน NCDs เพื่อดูแลผู้ป่วยเรื้อรังที่มีภาวะเครียด
• ผลักดันให้ “วัคซีนใจ วุ้งกะสังบ้านฉัน” เป็น ต้นแบบนวัตกรรมสุขภาพจิตระดับจังหวัด