Northeastern Region for Public Health Care Learning Center ศูนย์การเรียนรู้สุขภาพภาคประชาชน ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ นำเสนอผลงานนวัตกรรม ระหว่างวันที่ 1-2 กรกฎาคม 2567 ณ โรงแรมโฆษะ จังหวัดขอนแก่น

บ้านฮักสีรุ้ง นวัตกรรมกระบวนการ (Process innovation)

ผู้ดำเนินงาน:

• ชั้น สุดช่วย ปานพกรณ์ หตาชัย (อสม.ดีเด่น ระดับภาคตะวันออกเฉียงเหนือ สาขาการป้องกันและแก้ไขปัญหาเอดส์ในชุมชน)
• กาญจนี แก่นก่อ
• ธนพร ภูประสิทธิ์
• พรรณทิพย์ กาลจักร โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านหนองชุม

ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา เนื่องจาก อสม.ชั้น สุดช่วย มีเพื่อนสนิทและญาติติดเชื้อ HIV เสียชีวิตลงอย่างโดดเดี่ยว ทำให้เธอตระหนักถึงปัญหาการเข้าถึงบริการของผู้ป่วย HIV ในชุมชน ผู้ป่วยส่วนใหญ่ไม่เข้าใจโรคและเข้าไม่ถึงบริการทางการแพทย์ มีความเชื่อที่ผิด ๆ เกี่ยวกับโรคเอดส์ ทำให้สังคมรังเกียจและผู้ป่วยขาดการดูแล สุดช่วยจึงมีความตั้งใจที่จะช่วยเหลือผู้ป่วยกลุ่มนี้

ต่อมา สุดช่วยได้เข้าร่วมเป็นจิตอาสาในกลุ่มทอฝันที่โรงพยาบาลป้าติ้ว ในปี พ.ศ. 2562 และได้รับการอบรมเกี่ยวกับการป้องกันโรคเอดส์และพฤติกรรมทางเพศเสี่ยงในกลุ่มชายรักชายและกลุ่มทำงานในสถานบันเทิง เธอจึงนำความรู้ที่ได้มาประยุกต์ใช้ในการทำงานป้องกันและแก้ไขปัญหาเอดส์ในชุมชน โดยพบว่ามีปัญหาเกี่ยวกับพฤติกรรมทางเพศเสี่ยงในกลุ่มเยาวชนและวัยรุ่น รวมถึงความเข้าใจที่ผิดเกี่ยวกับโรคเอดส์

จากการดำเนินงาน พบว่าวัยรุ่นไม่กล้าขอซื้อถุงยางอนามัยจากเจ้าหน้าที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล เนื่องจากเวลาเปิดให้บริการไม่ตรงกับความต้องการ และไม่มีจุดจำหน่ายถุงยางอนามัยในชุมชน ทำให้การเข้าถึงการป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์เป็นไปได้ยาก

นวัตกรรม “บ้านฮักสีรุ้ง”: เปิดร้านบังหน้า ลูกค้าบังอาย ให้คำปรึกษา แจกจ่ายถุงยางอนามัย ฟรี 24 ชั่วโมง เพื่อเพิ่มการเข้าถึงบริการ

วิธีดำเนินงานและวัตถุประสงค์ เพื่อเพิ่มการเข้าถึงบริการด้านสาธารณสุข โดยการให้ความรู้ คำปรึกษา และบริการที่เป็นมิตร กิจกรรมที่ดำเนินการในบ้านฮักสีรุ้ง ได้แก่

• การบริการแจกถุงยางอนามัยตลอด 24 ชั่วโมง
• ให้คำปรึกษาการป้องกันโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์
• ตรวจคัดกรองการติดเชื้อ HIV และซิฟิลิสเบื้องต้น
• ให้คำแนะนำการเข้าถึงยาต้านไวรัส (PrEP, PEP)

กลุ่มเป้าหมาย: กลุ่มที่มีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ HIV เช่น กลุ่มที่มีเพศสัมพันธ์หลายคน กลุ่มชายรักชาย และผู้ใช้สารเสพติด

ระยะเวลาดำเนินงาน: เริ่มดำเนินการตั้งแต่ปี พ.ศ. 2565 จนถึงปัจจุบัน

ผลลัพธ์ พบว่ามีกลุ่มเสี่ยงเข้ารับการตรวจคัดกรองมากขึ้น และจำนวนผู้ติดเชื้อ HIV รายใหม่ลดลงอย่างมีนัยสำคัญ สะท้อนให้เห็นว่าการเข้าถึงบริการที่เพิ่มขึ้นและการให้ความรู้ที่ถูกต้องมีส่วนช่วยในการลดปัญหาการแพร่ระบาดของโรคเอดส์ในชุมชน

ข้อเสนอแนะ ควรขยายโครงการบ้านฮักสีรุ้งไปยังพื้นที่อื่น ๆ และสร้างเครือข่ายความร่วมมือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้ประชาชนเข้าถึงบริการได้อย่างทั่วถึงมากขึ้น