Northeastern Region for Public Health Care Learning Center ศูนย์การเรียนรู้สุขภาพภาคประชาชน ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ นำเสนอผลงานนวัตกรรม ระหว่างวันที่ 1-2 กรกฎาคม 2567 ณ โรงแรมโฆษะ จังหวัดขอนแก่น
น้ำหัวปลี แม่ประจวบ นวัตกรรมผลิตภัณฑ์ (Product innovation)
ประจวบ เตยกุญชร, จิราพร ภาวรสุข**** *อสม.ดีเด่น ระดับภาคตะวันออกเฉียงเหนือ สาขานมแม่และอนามัยแม่และเด็ก โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านชวน
ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา
“น้ำนมแม่” เป็นแหล่งของสารอาหารที่ดีที่สุดสำหรับทารกแรกเกิด ซึ่งมีส่วนสำคัญต่อการเจริญเติบโตและพัฒนาการของสมอง และยังเป็นการสร้างความผูกพันระหว่างแม่ลูกอีกด้วย ดังนั้น แม่ทุกคนจึงปรารถนาที่จะให้ลูกได้ดื่มน้ำนมแม่ให้นานที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ แต่ไม่ใช่คุณแม่ทุกคนที่จะมีน้ำนมให้ลูกได้ตลอดเวลา เพราะบางคนอาจประสบปัญหาให้นมน้อย ต้องมีการเลี้ยงลูกด้วยนมผง หรือต้องเลิกให้นมลูกไปเลย ปัญหาน้ำนมน้อยนี้เป็นปัญหาสำคัญของมารดาหลังคลอดบุตร
อสม.ประจวบ มองเห็นปัญหาเรื่องน้ำนมน้อย เริ่มต้นจากการที่บุตรสาวคลอดลูกแล้วมีน้ำนมน้อย จึงมีความคิดหาวิธีการที่จะกระตุ้นการสร้างน้ำนม จึงนำสมุนไพรที่หาได้ในชุมชนมาแปรรูปเป็นน้ำสมุนไพรบำรุงน้ำนม โดยตั้งชื่อว่า “น้ำหัวปลี แม่ประจวบ” เป็นน้ำสมุนไพรบำรุงน้ำนม ที่สามารถทำได้ง่าย หาได้ในชุมชน และประหยัดค่าใช้จ่าย
วิธีดำเนินงาน
- นำสมุนไพรที่ได้จากชุมชนมาแปรรูปเป็น “น้ำหัวปลี แม่ประจวบ” ส่วนผสมมีดังนี้
- หัวปลี 2-3 หัว
- ขิงหั่นแว่น 200 กรัม
- ใบเตย 5-6 ใบ
- อินทผลัม 6-8 ผล
- น้ำดื่มสะอาด 1.5 ลิตร
- ขั้นตอนการทำ
- นำหัวปลีมาแกะใบที่เป็นสีม่วงออก เด็ดเกสรออกให้หมด ใช้เฉพาะใบสีขาว แล้วนำหัวปลีและขิงมาหั่นเป็นชิ้นเล็ก ๆ
- นำหัวปลีและขิงมาล้าง แช่น้ำเกลือทิ้งไว้ 15-30 นาที
- นำน้ำดื่มสะอาดมาต้มให้เดือด ใส่หัวปลีและขิงที่หั่นแล้วลงไป ใส่ใบเตยเพิ่มความหอม และใส่อินทผลัมเพิ่มรสหวาน ตั้งไฟเคี่ยวไปเรื่อย ๆ ประมาณ 30-45 นาที
- เคี่ยวจนเริ่มงวดและปิดไฟ ตั้งรอให้เย็น
- นำส่วนผสมที่ได้มาปั่นพอหยาบ และนำผ้าขาวบางมากรองแยกน้ำ
- นำน้ำที่ได้บรรจุใส่ภาชนะที่มีฝาปิด
- นำน้ำหัวปลีแม่ประจวบ ไปมอบให้มารดาหลังคลอด พร้อมแผ่นพับวิธีการทำ เพื่อให้มารดาหลังคลอดสามารถทำต่อได้
- วิธีการรับประทาน ดื่มวันละ 2 ครั้ง ครั้งละ 250 มล. ก่อนอาหาร เช้า-เย็น เพื่อกระตุ้นการไหลเวียนเลือด ควรนำมาอุ่นก่อนการรับประทาน
- วิธีการเก็บรักษา สามารถเก็บไว้ในตู้เย็นช่องปกติได้นาน 5 วัน
